Próba Wybory do izb parlamentarnych skończone. Wybrano sejm, wybrano i senat. Nie były to jednak takie sobie zwykłe wybory, przy których przeciwnicy wodzą się za łby, wymyślają wzajemnie, kłócą i zdobywają w końcu mandaty. Zamknięty wczorajszym dniem okres był wielką próbą ogniową nowego ustroju. Jak już pisaliśmy próba miała oblicze dosyć jednostronne ze względu na powszechnie przez opozycję absencję wyborczą. Niemniej fakt ten w niczem nie umniejsza możliwości wysnuwania zasadniczych wniosków. Wybory do sejmu udowodniły ponad wszelką wątpliwość, że społeczeństwo wyraźnie stroni od rozgrywek partyjno-politycznych, że uprzywilejowuje kandydatów na posłów, którzy wobec mas mogą legitymować się swoją pracą zawodową czy społeczną. Tak samo zawodzi politycy tradycyjne wybory, obciążenie hipoteką aktywności partyjno-politycznej żadnemu z kandydatów na posłów wejścia do sejmu nie ułatwiało. Mieli więc rację twórcy nowej konstytucji, że nie organizowali składu izb ustawodawczych według dawnych wzorów partyjnych i że położyli tak silny nacisk na momenty zawodowo-społeczne. Uwaga społeczeństwa zwracała się jednak ze specjalnem natężeniem na wybory senackie. Złożyło się na to bardzo dużo przyczyn. Przedewszystkiem nowy ustrój pozbawił wielkie masy prawa głosowania do senatu, odebranie dziś tych praw — mimo słusznych założeń koncepcji elitarnej w organizacji izby wyższej — musiało obudzić niezadowolenie. Niemniej bacznie śledzono przebieg wyborów senackich, niezadowolenie zwiększyło bowiem ciekawość. Zaweześnie jeszcze kreślić refleksje na marginesie całej kampanji wyborczej do senatu. Jak jednak ocenić obserwacje wielkopolskie? W każdym razie nie upoważniają one do miłego, radosnego uśmiechu. Bo tych czy innych niedociągnięć nie jest w stanie wytłomaczyć, uniewinnić. Konstrukcja kolegjum wyborczego, wybierającego senatorów, jest tak pomyślana, że winno ono składać dowód najwyższej dojrzałości społecznej. Nie można więc było przypuszczać, że da się ono w pewnym swym składzie porwać tak silnym namiętnościom grupowym, jakich byliśmy wczoraj świadkami. Nie miało się wrażenia — a piszący te słowa sam brał udział w przebiegu wyborów — że chodzi o dobro państwa, potrzeby Wielkopolski, o wyraz dążeń wielkich mas społecznych. Chodziło o prosty dylemat: która grupa zwycięży, a która z niej odejdzie. Miast rozwagi — gra rozszalałych ambicyj. I tylko w takich warunkach mogło zajść, że komisja główna, ustalająca nazwiska kandydatów, pominęła zupełnie nazwisko kuratora dra Bernarda Chrzanowskiego, które było na ustach wszystkich zebranych. Trzeba było dopiero zebrania 20 podpisów, aby Bernard Chrzanowski mógł kandydować i aby został wybrany na senatora. Jest to jedyny senator z Wielkopolski, którego wybór powita całe bez wyjątku społeczeństwo wielkopolskie z najwyższą radością i z najwyższem uznaniem. Tylko w powyżej nakreślonych warunkach mogła nie znaleźć się większość dla przeprowadzenia kandydatury min. Ignacego Matuszewskiego, najwybitniejszego znawcy życia gospodarczego w tej chwili, indywidualności o wielkich koncepcjach ekonomicznych, a przytem człowieka, którego społeczeństwo wielkopolskie, nawet jego odłamy opozycyjne, powszechnie ceni i szanuje. Obok kuratora Chrzanowskiego również i kandydatura min. Matuszewskiego nie budziła żadnych wśród elektorów zastrzeżeń. A mimo to kandydatura ta, gdy wybuchła gra ambicyj i pretensyj grupowych, padła. Musiałaby zwyciężyć, gdyby górowały momenty rzeczowe, mogła przegrać, gdy rozbudzono wzajemne animozje. Wiemy, że kilka innych województw prosiło min. Matuszewskiego o związanie jego nazwiska poprzez wybór do senatu z ich terenem. Min. Matuszewski uległ jednak prośbom swych licznych sympatyków w Wielkopolsce i zgodził się tutaj właśnie kandydować. Nie umiano czy nie chciano bliżej złączyć człowieka tej miary z naszą dzielnicą. Wielkopolska grupa regjonalna w izbach parlamentarnych została przez to wyraźnie osłabiona. Trudno także dziwić się, że w takich nastrojach rolnictwo wielkopolskie nie wprowadziło do senatu wybitniejszego przedstawiciela. A przecież wymieniano nazwiska wielu wybitnych rolników, którzy swą pracą w dobitny sposób zaznaczyli się na szerokiej płaszczyźnie zawodowej i społecznej. I tak się złożyło, że interesów gospodarczych Wielkopolski w senacie niema komu reprezentować. A więc wnioski ujemne? Tak. Pisaliśmy już na tem miejscu onegdaj, że pismo nasze nie istnieje po to, aby komukolwiek schlebiać. Nie możemy więc pisać dodatnio o wczorajszem zebraniu kolegjum wyborczego skoro przebieg jego musiał budzić poważne zastrzeżenia. System wyborów temu winien czy ludzie? Ludzie raczej, chociaż i system nie jest bez wad. Ludzie, ale nie wszyscy. Byli tacy, których dobrej woli i zapału nadużyto, byli tacy, którzy się nie orjentowali, że grają złą partję. A mogło być inaczej! J. W. Wynik wczorajszych wyborów do Senatu W 17 kolegjach wojewódzkich wybrano 64 senatorów Warszawa, 16. 9. W dniu wczorajszym, zgodnie z kalendarzykiem wyborczym, wojewódzkie kolegja elektorów dokonały wyboru 64 senatorów. Pozostałych 32 mianuje, jak wiadomo, na mocy Konstytucji P. Prezydent R. P. Według przepisów ordynacji w m. st. Warszawie, w woj. kieleckiem i lwowskiem wybrano po 6 senatorów, w woj. warszawskiem i łódzkiem po 5, woj. poznańskiem, lubelskiem, wołyńskiem i krakowskiem po 4, w woj. wileńskiem, białostockiem, tarnopolskiem i śląskiem po 3, w woj. nowogródzkiem, poleskiem, stanisławowskiem i pomorskiem po 2. Wynik wyborów jest następujący: Województwo poznańskie. Przy udziale około 227 elektorów odbyło się wczoraj zebranie wojewódzkiego kolegjum wyborczego. Komisja główna wysunęła następujące kandydatury: dr. Witolda Jeszkego, dr. Walentego Machowskiego, Tadeusza Łakińskiego, dzierżawcy domeny państwowej i dr. Zygmunta Głowackiego, wicestarosty krajowego. Pozatem spośród elektorów wysunięto również cztery kandydatury (każda opatrzona w przepisowe dwadzieścia podpisów), a mianowicie pp.: kuratora Bernarda Chrzanowskiego, płk. Ignacego Matuszewskiego, b. ministra skarbu, ziemianina Jana Lipskiego i prof. dr. Antoniego Jakubskiego. Wynik głosowania był następujący: dr. Witold Jeszke 148 głosów, dr. Zygmunt Głowacki 137 głosów, Tadeusz Łakiński 135 głosów, kurator Bernard Chrzanowski 115 głosów, Jan Lipski 107 głosów, min. Matuszewski 98 głosów, dr. W. Machowski 84 głosów i prof. dr. Jakubski 70 głosów. Senatorami z województwa poznańskiego wybrano zatem pp.: dr. Witolda Jeszkego, dr. Zygmunta Głowackiego, Tadeusza Łakińskiego i kuratora Bernarda Chrzanowskiego. Następnie odbyło się głosowanie na zastępców senatorów. Ponieważ zebranie ciągnęło się od godz. 9.30 rano do 19-ej, część elektorów wyszła i w sali pozostało 194-ch. Komisja główna wysunęła kandydatury pp.: dr. Romana Konkiewicza, b. min. dr. Juljusza Trzcińskiego, notarjusza Chmielewskiego i nauczyciela Skrzetuskiego. Ponadto elektorzy zgłosili kandydaturę generała Taczaka. W głosowaniu otrzymali: dr. Konkiewicz 86 głosów, dr. Trzciński 136, not. Chmielewski 61, Skrzetuski 81 i gen. Taczak 117. Wobec tego, że notarjusz Chmielewski kandydaturę swą wycofał nie zarządzono drugiego głosowania i zastępcami senatorów wybrani zostali pp.: dr. Konkiewicz, b. min. dr. Trzciński, gen. Taczak i nauczyciel Skrzetuski. M. st. Warszawa. Zgłoszono kandydatów 11. W wyniku głosowania senatorami wybrano pp.: ministra Józefa Becka, prof. Wacława Makowskiego, generała Al. Osińskiego, Jana Lewandowskiego, prof. Mieczysława Michałowicza i płk. Stefana Dąbkowskiego. Województwo pomorskie. Senatorami wybrano pp.: dr. Konrada Siudowskiego, ziemianina, prezesa Federacji PZOO i Stanisława Tora, prezesa gdyńskiej Izby przemysłowo-handlowej. Województwo śląskie. Wybrano do Senatu pp.: Rudolfa Konke, prezesa Zw. Powstańców Śląskich, Michała Grajka, prezesa Zjednoczenia Zawodowego Polskiego i Alojzego Pawelca, b. senatora, lekarza. Województwo warszawskie. Ogółem zgłoszono 10 kandydatów. Do Senatu wybrano pp.: ministra sprawiedliwości Czesława Michałowskiego, Jerzego Siemiątkowskiego, Janusza Radziwiłła, b. posła, Michała Roga, b. posła i Władysława Macieszynę. Województwo kieleckie. Senatorami wybrano pp.: Jerzego Barańskiego, nauczyciela, płk. Juljusza Jagrym-Maleszewskiego, Romana Holewickiego, urzędnika, Stefana Rydla rolnika, Zygmunta Leszczyńskiego rolnika i Dominika Zbierskiego, nauczyciela. Województwo lwowskie. Do Senatu wybrano pp.: Dr. Aleksandra Domaszewicza, lekarza, Włodzimierza Deczykiewicza, ławnika zarządu miejskiego, gen. Bolesława Popowicza, b. wojewodę Wojciecha Gołuchowskiego, b. premjera Leona Kozłowskiego i kierownika Ubezpieczalni Władysława Pulnarowicza. Województwo stanisławowskie. Wybrani zostali pp. gen. Ferdynand Zarzycki, b. minister ks. kanonik Łobodyk. Województwo wołyńskie. Wybrani zostali pp.: b. premjer Janusz Jędrzejewicz, b. senator Mikołaj Masłow, b. sen. adwokat Antoni Stankiewicz, b. sen. Tadeusz Dworakowski. Województwo białostockie. Wybrano pp.: Józefa Ryszkę, ziemianina, Konstantego Terlikowskiego i ziemianina Kazimierza Bispinga. Województwo poleskie. Wybrano pp.: Piotra Olewińskiego, urzędnika i ppłk. Józefa Taubego. Województwo lubelskie. Wybrano pp.: Stanisława Ehrenkreutza, ziemianina Felicjana Lechnickiego, dr. Jana Modrzewskiego i Halinę Jaroszewiczową. Województwo krakowskie. Wybrano pp.: wojewodę poznańskiego dr. Kwaśniewskiego, b. posła Lipińskiego i b. posłów Gwiżdża i Kleszczyńskiego, prezesa Izby Rolniczej. Województwo nowogródzkie. Wybrano pp.: rolnika Władysława Malskiego i ziemianina Konstantego Rdułtowskiego. Województwo łódzkie. Wybrano pp.: b. posła Marjana Wojtkiewicza-Malinowskiego, gen. Aleksandra Galicę, ziemianina Stanisława Mańkowskiego, przemysłowca Stanisława Heiman-Jareckiego i b. posła rolnika Franciszka Płocka. Województwo tarnopolskie. Wybrano pp.: b. wojewodę poznańskiego i tarnopolskiego Artura Maruszewskiego, inż. Stanisława Siedleckiego i Stanisława Łuckiego, działacza ukraińskich organizacyj spółdzielczych. Województwo wileńskie. Wybrano pp.: wizytatora Tadeusza Młodkowskiego, wiceprezydenta m. Wilna Adama Piłsudskiego i b. premjera Aleksandra Prystora. Wojewoda dr. Kwaśniewski został wybrany senatorem w Krakowie B. wojewoda płk. Maruszewski wybrany senatorem w okręgu tarnopolskim